بیماری ایک یا سفیدک

بیماری سفیدک یا ایک از رایجترین بیماری های ماهیان اب شیرین محسوب میشود. در مراحل اولیه بیماری ایک یا سفیدک میتوان با استفاده از افزایش دما درمان را به سرعت میسر کرد اما با پیشرفت بیماری باید از درمان دارویی خاص استفاده شود که در ادامه مطلب توضیخ داده میشود. علل این بیماری ممکن است یکی از دلایلی مانند لمس شدن ماهی با دست،جدال بین ماهیان یا سرد شدن ناگهانی اب باشد.

به ادامه متن توجه کنید

ایک یا سفیدک

 

هر از چند گاهی ممکن است ماهیان اب شیرین به این بیماری دچار شوند، در مرحله پیشرفته نقطه های سفید بسیاری همانند دانه های نمک  سراسر بدن ماهی را می پوشانند. در این حالت، ماهی خود را به اشیاء داخل اکواریوم می مالد و سعی دارد تا انگل را از پوستش جدا کند. مدتی بعد شدیداً تنبل شده و رفته رفته انگل ها با چشم غیرمسلح به صورت لکه های سفید تا یک میلی متر قطر بر روی پوست ماهی قابل رویتند.Ichthyphthirius ها زندگی دوره ای دارند. آنها برای تولید مثل ماهی ها را ترک می کنند و پس از تولید مثل، سوراخ بزرگی در پوست ایجاد میکند که برای عفونت ثانویه باکتریایی یا قارچی باز است. انگل به کف مخزن رفته و یک پوشش ژله ای مانند به نام کیست در اطراف خودش ترشح می کند و درون این کیست به نوزادان بسیاری تقسیم می شود. سپس کیست می ترکد و نوزادان بیرون می ریزند که در حال شنای آزاد میزبان جدیدی را جستجو می کنند. همانند Cryptocaryon، مرحله بین پوست و مرحله کیست هر دو نسبت به درمان مقاومند.

زمان لازم جهت رشد یاخته در زیر پوست به دو عامل اصلی درجه حرارت و قدرت دفاعی بدن ماهی بستگی دارد. هر چه ماهی قوی و سالمتر باشد رشد یاخته به مراتب کندتر خواهد بود. در هر صورت، یک یاخته در درون جداره ای که به دور خود می‌سازد می تواند طی ۸ تا ۲۴ ساعت بیش از ۱۰۰۰ یاخته به وجود آورد.

چرخه حیاط انگل ایک

معمولاً بدن ماهی های مبتلا به این بیماری پس از بهبود تا حدود زیادی در مقابل آن مقاوم می شود. در این حالت، گلبولهای سفید خون دور یاخته ها کیست‌هایی ساخته و آنها را محسوب می کنند. تنها زمانی که قدرت دفاعی بدن ماهی ها بنا به عللی از جمله شرایط غیربهداشتی محیط زیست، تغذیه نادرست، کمبود اکسیژن و ضعف ناشی از سایر بیماری ها تحلیل رود، یاخته های محبوس در کیست ها مجدداً فعال شده و خود ماهی یا حتی ماهی های تازه به آکواریوم وارده شده را مبتلا می سازند.

درمان :می توان در مراحل ابتدایی با استفاده از روش افزایش درجه حرارت آب تا بیش از ۳۰درجه سانتیگراد به مقابله با این بیماری پرداخت ولی در مراحل پیشرفته، وقتی که انگل در پوست ماهی و یا در مرحله کیست است قابل درمان نمی باشد. جهت از بین بردن Ichthyophthirius، پیش از شکل گیری کیست و یا پس از ترکیدن آن باید داروی اختصاصی به مخزن اضافه شود. به هنگام کاربرد دارو، گیاهان و ذغال اکتیو فیلتر را از مخزن خارج کنید.

معالجه از طریق گرما :دما را به تدریج افزایش دهید، به طوری که این افزایش از یک درجه سانتیگراد در ساعت فراتر نرود. هدف ایجاد شرایطی است که ناقل بیماری یا قادر به حیات نباشد و یا حداقل قدرت تولید مثل خویش را از دست بدهد.

برای ماهیان حساس به افزایش دما، از شیوه های درمان دارویی استفاده کنید. جهت سایر ماهی ها، افزایش ۲ تا ۳ درجه سانتیگراد طی ۲ تا ۳ روز بسیار مفید خواهد بود. این عمل جدا از نابودی بسیاری از ناقلین بیماری ها، سبب افزایش پادزهر لازم در خون شده و قدرت دفاعی بدن ماهی را افزایش می دهد.

یکی از پیش شرط های لازم جهت درمان از طریق افزایش دما، تمیزی آب و اکسیژن کافی محلول در آب می باشد.

معالجه از طریق دارو :برای درمان با دارو باید از اکریفلاوین، مالاشیت گرین و یا سولفات کینین یا هیدروکلریدکینین استفاده کرد.

الف) درمان با اکریفلاوین (تریپافلاوین Acriflavin = Trypaflavin) :این دارو در درمان تیرگی پوست و باله ها، گندیدگی پوزه و باله ها، ضدعفونی در جراحات کوچک و به ویژه به هنگام ابتلاء به ایک کاربرد دارد. جهت درمان، ابتداء باید از دارو محلول مادر تهیه کرد. برای این کار یک گرم اکریفلاوین را در یک لیتر آب حل کنید. پس از تهیه محلول، در ظرفی جداگانه به ازاء هر لیتر آب ۵۰ میلی لیتر از محلول مادر ریخته و ماهی را به مدت ۲ تا ۴ روز در آن حمام دهید.

توجه : این دارو آب را شدیداً رنگی می کند.

ب) درمان با مالاشیت گرین (Malachit green) :مالاشیت گرین در معالجه بیماری های قارچی پوست، کدر شدن و یا جوش زدن پوست کابرد دارد. جهت مداوا ابتلا یک گرم از دارو را که به صورت بلورهای ریزی می‌باشد در یک لیتر آب حل کنید. سپس ۶ میلی لیتر از این محلول مادر را در ۱۰۰ لیتر آب حل کرده و ماهی ها را به مدت ۱۲ روز در آن حمام دهید. در روزهای سوم، ششم و نهم نصف مقدار داروی تجویز شده را به آب بیافزایید. پس از ۱۲ روز، نصف آب موجود باید تعویض شده و آب تازه وارد مخزن آبی گردد.

در صورت انجام درمان در ظرفی جداگانه، به دلیل تجزیه دیرتر دارو در آب تازه، مقدار ۴ میلی لیتر از محلول مادر در ۱۰۰لیتر آب کفایت می کند.

روش دیگر درمان با مالاشیت گرین، حل کردن ۱۳ تا ۱۵ میلی گرم مالاشیت در ۱۰۰ لیتر آب است که ماهی ها به مدت ۳ تا ۴ روز در آن حمام داده می شوند.

توجه : مالاشیت گرین بسیار سمی است که به هنگام تماس با پوست یا وارد دهان شدن باید به سرعت به پزشک مراجعه کرد.

توجه : از نگهداری مالاشیت یا محلول مادر آن در یخچال حاوی موادغذایی اجتناب ورزید، زیرا علاوه بر سمی بودن سرطان زا می باشد. کاربرد مالاشیت در درمان و یا ضدعفونی در مورد ماهیان پرورشی خوراکی در برخی کشورها به طور کلی ممنوع اعلام شده است و در سایر کشورها پس از کاربرد در معالجه باید ماهی دوره ای در حدود ۲ تا ۶ ماه را پیش از عرضه به بازار مصرف بگذراند.

ج) درمان با سولفات کینین یا هیدروکلریدکینین (Quinine Sulfat or QuinineHydrochloride):یک گرم کینین را در ۱۰۰ لیتر آب حل کرده و ماهی ها را ۳ روز در آن قرار دهید. سعی کنید معالجه در ظرفی مجزا انجام شود. اگر آب به هنگام معالجه کدر شد باید محلول تازه ای تهیه کرده و ماهی ها را به داخل آن انتقال دهید.

توجه : این درمان را برای ماهی های بسیار کوچک و یا بسیار حساس نباید به کار برد.

در بالا مطالبی را از کتاب بهداشت و بیماریهای ماهیان اکواریومی نوشته مهندس مهدی ارچینی برای شما قرار دادم. در زیر سعی میکنم درمان رایج دیگری که که اکثرا در ایران از ان استفاده میکنند و تا حد زیادی هم مسمر ثمر است را برای اطلاعات بیشتر و درمان این بیماری قرار دهم

علائم و شکل بیماری

-نقاط سفید رنگی سر تاسر بدن ماهی را فرا میگیرد

-ماهی کم اشتها و نا ارام است و خود را به اشیاء داخل اکواریوم میکشد

درمان های  رایج

۱)درمان بیماری ایک ان هم در مراحل اولیه با بالا بردن دمای اب تا ۳۲ درجه سانتیگراد و استفاده از داروی ضد انگل میسر است روش کار بدین صورت است که ماهی را به تانک قرنطینه انتقال دهید، دمای اب را تا ۳۲ درجه سانتیگراد بالا ببرید(دما باید تدریجی افزایش یابد)،از داروی ضد انگل به میزان مندرج بر روی بسته استفاده کنید و هر روز قبل از استفاده مجدد دارو ،۲۰ درصد اب را تعویض کنید و بعد از دارو استفاده کنید. این کار را به مدت ۵ الی ۷ روز انجام دهید تا کاملا انگل از بین رود

۲)از نمک هم در درمان سفیدک میتوان استفاده کرد. روش کار به این صورت است که هم میتوان ماهی را در محلول نمک به صورت کوتاه مدت حمام داد و هم به صورت دراز مدت ولی حمام کوتاه مدت اکثرا موفقیت امیز بوده است

۱)حمام کوتاه مدت با نمک:۱۵ تا ۲۰ گرم نمک بدون ید(یک قاشق غذاخوری)را در یک لیتر اب حل کرده و ماهی را به مدت چند دقیقه در ان حمام دهید و سپس به تانک قرنطینه انتقال دهید و دما را تا ۳۲ درجه سانتیگراد بالا ببرید(در صورتی که ماهی در ضمن حمام دادن با نمک با باله های باز به روی اب امد سریعا ان را از محلول خارج کنید)

۲)حمام دراز مدت:یک گرم نمک در هر لیتر اب با افزودن دما تا ۳۲ درجه سانتیگراد میتواند برای ماهی مفید باشد ولی زمانی این درمان خوب عمل میکند و میتوان به عنوان یک درمان قطعی از ان استفاده کرد که از داروی ضد انگل یا پارازیت های پوستی نیز تواما استفاده شود

این مطلب را به اشتراک بگذارید
twiter facebook telegram googlepluse linkedin

1,436 دیدگاه در “بیماری ایک یا سفیدک

  1. Hana.M

    سلام
    ببخشید من نمدونم کجا باید سوالمو بپرسم وهرچی گشتم نتونستم چیزی یا مطلبی در موردش پیدا کنم
    من ماهی کالر ویدو دارم یکیشون نقطه هایی شبیه سفیدک روی بدنش داره ولی به رنگ قرمز 😐💔چش شده؟ باید چی کار کنم تا حالش خوب بشه؟

    پاسخ
    1. FISH KIPPER

      سلام. ماهی کالر به دما حساسه . دماتون رو چک کنید و آروم تا ۳۰ درجه بالا ببرید یک هفته دما رو پایین نیارید اکی میشه . اگر ادامه داشت از داروی ضد ایک سفیدک و خال سفید استفاده کنید ۳ دوز در سه روز مناسب با حجم آک ۵ میلیلیتر به اضای ۵۰ لیتر/ سه روز بعد از استفاده از دارو یک سوم آب رو با آب هم دما تعویض کنید.موفق باشید

      پاسخ
  2. Mani mani mani

    البته دارویی که معتبر باشه خودش روش مصرف مخصوص خودشو زده. اگه نزده بود اصن پیشنهاد نمیکنم

    پاسخ
  3. مجید

    سلام وقتتون بخیر
    من سه تا گلد فیش دارم که متوجه شدم بی حالن بعد دونه های سفید زدن در کمتر از ۳ روز چشماشون باد کرد دمشون پاره شد و همراه با همون دونه های سفید و تا آستانه مرگ پیش رفتن من دما رو بردم بالا نمک به آب اضافه کردم و یه دارو زد ایک هم گرفتم و به آب اضافه کردم ماهی ها یکم بهترن ولی چشمون هنوز باد داره و یکیشون زیر باله پشتیش زخمیه و میره بالای اکواریوم بی حرکت وایمیسه و فقط زمانی که میرم جلو آکواریوم میاد سمتم؛ میخواستم بدونم ورم چشم و رفتار این ماهیم طبیعیه و خوب میشه دوباره؟ و اینکه بعد از تموم شدن دوره دارو ایک و سیفون کردن آب ؛ متیلن بلو هم به آب اضافه کنم تا اگه عفونتی چیزی بود درمان شه یا همین نمک و زد ایک که زدم کافیه؟
    ممنونم از راهنماییتون

    پاسخ
    1. شهریار (onlypet.ir)

      سلام
      ماهیاتون ضعیف بودن و چندرقم بیماری رو باهم گرفتن. باد کردن چشم ها منشاء باکتریایی داره. سفیدک هم انگلی هست. یا کیفیت اب پایین بوده یا ماهیا شدید ضعیف بودن که دچار این چندرقم بیماری شدن. قاعدتا طبیعی هم نیست که فرمودید و نیازه درمان بشه. البته چشم باد کرده هم ممکنه به حالت طبیعی برنگرده. قسمت بیماری های چشمی رو مطالعه کنید و اونجا هم نوشته شده که این بیماری از بین میره ولی ورم چشم در جای خودش باقی میمونه. از انتی باکتریال های تجاری یا حمام انتی بیوتیک برای درمان بیماری هایی با منشاء باکتریایی باید استفاده کنید که روشش در سایت هست. پس از درمان فقط کیفیت اب رو باید بالا نگه دارید و ماهیا تغذیه غنی داشته باشن. نیازی به متیلن بلو نیست.

      پاسخ
  4. mohammad

    سلام دوستان وقت بخیر
    دوستان من یه تعداد بریچاردی دارم خودشونو به اشیاع تانک میملان
    ته باله های بعضی هاشون خیلی کم در حدیکه باید خیلی دقت کنی قرمز شده و چنتاشون باله هاشونو به سمت پایین میزنن انگار باله هاشون بیرون زده دقیق معلوم نی ولی اون چنتا به سمت زیر بدن باله میزنن تو این مدت بنده کرونا گرفتم نتونستم خیلی برسم یه مقدار افت دما داشتن (دقیق نمیدونم چند بوده دما) ولی دما پایین اومده بود د مقداری کیفیت اب بد شده بود اما تو این دو هفته کیفیت ابو تا حدودی بالا آوردم و الان رنگ اب خیلی شفافه و اب زرد نیست که بگیم امونیاک بالاس کیفیت اب خوب بنظر میرسه بنظر شما چه بیماری میتونه باشه؟؟ نمکم اضافه کردم خارش ماهی ها بهتر شده از موقعیکه اضافه کردم ندیدم ولی باله هاشون که به سمت پایین اومده خوب نشده ماهی خیلی سرحالن و خیلی خوب سایز شدن بنظرتون این بیماری بخاطر ایکه؟؟ یا مشکل جای دیگس؟ درمان چیه؟

    پاسخ
    1. شهریار (onlypet.ir)

      سلام
      ایک نیست و بیماری ایک یا سفیدک واضح خودشو با نقطه های سفید رنگ نشون میده.
      به نظرم مشکل شما همون پایین بودن کیفیت ابه و الان که کیفیت اب رو بالا بردید رفته رفته بهتر میشن. با این حال احتمال انگل های پوستی و ابششی هم هست که یه مطلب در این مورد داریم و جستجو و مطالعه کنید. البته اگه طی روزهای اینده مشکلشون برطرف نشد

      پاسخ
      1. mohammad

        سلام عرض ادب
        خارششون بهتر شده دیگه نمیبینم بخارونن خودشونو فقط این باله هاشون یه مقداری رو مخمه نمیدونم چیه چرا اینجوری شده یه مقداری نمکی که زدمو اضافه کردم
        بنظرتون دمارو ببرم بالا رو۳۱. ۳۲میتونه کمک کننده باشه؟؟
        چشم حتما مطالعه میکنم🌺🌺

        پاسخ
        1. شهریار (onlypet.ir)

          نه دما رو نیاز نیست بالا ببرید. مخصوصا باله ها اگه بخاطر عفونت باکتریایی باشه با بالابردن دما شرایط فقط بدتر میشه. اگه یه داروی جنرال یا حتی انتی باکتریال دارید استفاده کنید بد نیست. جمع شدن باله ها میتونه شروع یک بیماری باکتریایی باشه. البته نمیدونم علامت دیگه ای دارن یا خیر. ایا باله ها نازک تر شدن یا خیر. به هر حال کیفیت اب بالا باشه ممکنه رفته رفته مشکل حل بشه. اما اگه باله ها دارن نازک میشن حتما باید از دارو استفاده کنید.

          پاسخ
          1. mohammad

            سلام علاعمو گفتم خارش و قرمز شدگی که انگار رفع شده با نمک فقط مقدار خیلی کمی قرمزی باله موندکه اونم بهتره فقط باله هاس نه نازک نشده انگار به سمت پایین باله میزنن یه همچین حالتی

            پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code